Trong hệ thống pháp luật đất đai, việc Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh là một trong những cơ chế đặc thù nhằm phục vụ nhiệm vụ chiến lược bảo vệ Tổ quốc, xây dựng các công trình quân sự, an ninh cũng như các công trình công cộng quan trọng.
Vậy cụ thể thu hồi đất vì mục đích quốc phòng an ninh căn cứ vào những trường hợp nào? Cùng Luật Kỳ Vọng Việt tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Căn cứ pháp lý:
- Điều 78, 80, 84 Luật Đất đai 2024
- Điều 3 Nghị quyết 245/2025/QH15
1. Căn cứ thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh
Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh trong trường hợp sau đây:
- Làm nơi đóng quân, trụ sở làm việc;
- Làm căn cứ quân sự;
- Làm công trình phòng thủ quốc gia, trận địa và công trình đặc biệt về quốc phòng, an ninh;
- Làm ga, cảng, công trình thông tin quân sự, an ninh;
- Làm công trình công nghiệp, khoa học và công nghệ, văn hóa, thể thao phục vụ trực tiếp cho quốc phòng, an ninh;
- Làm kho tàng của lực lượng vũ trang nhân dân;
- Làm trường bắn, thao trường, bãi thử vũ khí, bãi hủy vũ khí;
- Làm cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện và bồi dưỡng nghiệp vụ, cơ sở an dưỡng, điều dưỡng, nghỉ dưỡng và phục hồi chức năng, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của lực lượng vũ trang nhân dân;
- Làm nhà ở công vụ của lực lượng vũ trang nhân dân;
- Làm cơ sở giam giữ; cơ sở tạm giam, tạm giữ; cơ sở giáo dục bắt buộc; trường giáo dưỡng và khu lao động, cải tạo, hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân, trại viên, học sinh do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.
- Làm cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang nhân dân quản lý.
Ngoài việc thuộc một trong các trường hợp đã liệt kê ở trên thì việc thu hồi đất phải đáp ứng một trong các điều kiện sau:
- Dự án đã được đưa vào kế hoạch sử dụng đất hằng năm và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;
- Đối với dự án đầu tư công hoặc dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), phải có quyết định đầu tư hoặc quyết định phê duyệt dự án theo quy định của pháp luật;
- Đối với dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ, phải có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư hoặc quyết định chấp thuận nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư;
Đồng thời cần có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền:
- Trường hợp thu hồi đất quốc phòng, an ninh đã có trong quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh là đất để chuyển giao cho địa phương thực hiện dự án phát triển kinh tế – xã hội thì phải có sự thống nhất của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đối với đất quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an đối với đất an ninh. Trường hợp không thống nhất ý kiến, Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định.
- Trường hợp phải thu hồi đất để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nhưng chưa có trong quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh thì Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an lấy ý kiến của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có đất để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận.
- Trường hợp phải thu hồi đất quốc phòng, an ninh, tài sản gắn liền với đất để chuyển giao cho địa phương thực hiện dự án phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nhưng diện tích đất dự kiến thu hồi chưa được xác định trong quy hoạch sử dụng đất quốc phòng, an ninh là đất chuyển giao cho địa phương thì thực hiện theo quy định sau đây:
- Đối với dự án thuộc thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận việc thu hồi đất sau khi Quốc hội quyết định, phê duyệt chủ trương đầu tư.
- Đối với dự án thuộc thẩm quyền quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ, việc chấp thuận thu hồi đất được thực hiện đồng thời với việc xem xét quyết định, phê duyệt, chấp thuận chủ trương đầu tư.
- Đối với dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư không thuộc 2 trường hợp nêu trên thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phối hợp với Bộ Quốc phòng đối với đất quốc phòng, với Bộ Công an đối với đất an ninh báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận.
2. Điều kiện để nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh
Điều kiện thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh là phải hoàn thành việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và việc bố trí tái định cư theo quy định của Luật Đất đai.
Tuy nhiên, pháp luật cho phép thu hồi đất trước thời điểm nêu trên trong các trường hợp sau:
- Thu hồi đất trong trường hợp phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không bố trí tái định cư đã được niêm yết công khai nhưng chưa được phê duyệt đối với các dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, đối với dự án khác nếu được trên 75% người sử dụng đất đồng ý thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư đối với trường hợp dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, dự án thực hiện tái định cư tại chỗ, dự án mà việc bố trí tái định cư theo tuyến công trình chính;
- Chính phủ quy định chi tiết việc thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư.
Kết luận
Nắm rõ các quy định về thu hồi đất vì mục đích quốc phòng an ninh giúp chủ đầu tư cũng như người dân nắm bắt chuẩn xác căn cứ pháp lý và trình tự thực hiện.
Trên đây là Căn cứ và điều kiện thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh. Nếu bạn còn thắc mắc liên quan đến vấn đề này, hãy liên hệ với Luật Kỳ Vọng Việt để được tư vấn, hỗ trợ một cách chính xác nhất.
Trân trọng cảm ơn!
SDT: 0983.756.066
Trên đây là nội dung tổng hợp, phân tích quy định pháp luật trên cơ sở góc nhìn của Nhà tư vấn mang tính chất tham khảo, nội dung này không áp dụng cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào trên thực tế mà Luật Kỳ Vọng Việt không chịu trách nhiệm với việc áp dụng của người đọc trên cơ sở các nội dung trên mà không thông qua tham vấn chuyên môn từ Luật sư. Bạn đọc vui lòng liên hệ để được tư vấn chính xác cho trường hợp mình đang quan tâm. Trân trọng!
