Các trường hợp nhà nước thu hồi đất và các bồi thường về đất

Trong quá trình đô thị hóa và phát triển hạ tầng, việc Nhà nước thu hồi đất là hoạt động diễn ra rất phổ biến. 

Vậy, điều kiện để được bồi thường về đất là gì và công thức tính giá đền bù cụ thể được áp dụng thế nào theo quy định? Cùng Luật Kỳ Vọng Việt tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

I. CÁC TRƯỜNG HỢP NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 

Luật Đất đai 2024 quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất gồm:

1. Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; 
2. Thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng;
3. Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai;
4. Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.

⇒ Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp làm khu tái định cư được xác định là trường hợp thu hồi đất là để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

II. BỒI THƯỜNG VỀ ĐẤT

Căn cứ pháp lý: Điều 95, 96, 101, 137 Luật Đất đai 2024

1. Điều kiện để được bồi thường về đất

Người sử dụng đất nông nghiệp khi bị Nhà nước thu hồi được bồi thường nếu đáp ứng một trong các điều kiện sau:

• Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất;
• Có quyết định giao đất hoặc quyết định cho thuê đất hoặc quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, kể cả trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận;
• Nhận chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật từ người có quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai;
• Được sử dụng đất theo thỏa thuận trong hợp đồng thế chấp để xử lý nợ; văn bản công nhận kết quả đấu giá quyền sử dụng đất mà người trúng đấu giá đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật.
• Có một trong các giấy tờ sau: 

(1) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ được lập trước ngày 15/10/1993 sau đây:

1. Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
2. Một trong các giấy tờ về quyền sử dụng đất do cơ quan có thẩm quyền thuộc chế độ cũ cấp cho người sử dụng đất, gồm: Bằng khoán điền thổ; Văn tự đoạn mãi bất động sản có chứng nhận của cơ quan thuộc chế độ cũ; Bản án của Tòa án thuộc chế độ cũ đã có hiệu lực thi hành;
3. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong Sổ đăng ký ruộng đất, Sổ địa chính;
4. Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nay được UBND cấp xã xác nhận đã sử dụng đất trước ngày 15/10/1993;
5. Sổ mục kê, sổ kiến điền lập trước ngày 18/12/1980 mà có tên người sử dụng đất;
6. Một trong các giấy tờ được lập trong quá trình thực hiện đăng ký ruộng đất theo Chỉ thị số 299/TTg ngày 10/11/1980 của Thủ tướng Chính phủ về công tác đo đạc, phân hạng và đăng ký ruộng đất trong cả nước do cơ quan nhà nước đang quản lý mà có tên người sử dụng đất, bao gồm: Biên bản xét duyệt của Hội đồng đăng ký ruộng đất cấp xã xác định người đang sử dụng đất là hợp pháp; Bản tổng hợp các trường hợp sử dụng đất hợp pháp do UBND cấp xã hoặc Hội đồng đăng ký ruộng đất cấp xã hoặc cơ quan quản lý đất đai cấp xã, cấp tỉnh lập; Đơn xin đăng ký quyền sử dụng ruộng đất; Giấy tờ về việc chứng nhận đã đăng ký quyền sử dụng đất của UBND cấp xã hoặc cấp tỉnh cấp cho người sử dụng đất;
7. Giấy tờ tạm giao đất của UBND cấp xã, cấp tỉnh; Đơn đề nghị được sử dụng đất được UBND cấp xã, hợp tác xã nông nghiệp phê duyệt, chấp thuận trước ngày 01/7/1980 hoặc được UBND cấp xã, cấp tỉnh phê duyệt, chấp thuận;
8. Giấy tờ khác về quyền sử dụng đất có trước ngày 15/10/1993 do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp với thực tiễn của địa phương.

(2) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có giấy tờ của nông, lâm trường quốc doanh về việc giao đất để làm nhà ở kết hợp với sản xuất nông, lâm nghiệp trước ngày 01/7/2004.

(3) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất.

(4) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có một trong các giấy tờ: bản án hoặc quyết định của Tòa án; quyết định hoặc phán quyết của Trọng tài thương mại Việt Nam; quyết định thi hành án của cơ quan thi hành án; quyết định giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã được thi hành; văn bản công nhận kết quả hòa giải thành.

Lưu ý: 

Đối với hộ gia đình, cá nhân có bản sao một trong các loại giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 nêu trên mà bản gốc giấy tờ đã bị thất lạc và cơ quan nhà nước không còn lưu giữ hồ sơ quản lý việc cấp loại giấy tờ này, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất xác nhận là đất sử dụng ổn định, không có tranh chấp.

2. Trường hợp không được bồi thường về đất

Trường hợp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01/7/2004 mà người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

3. Mức bồi thường về đất nông nghiệp

Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường thì được bồi thường bằng đất nông nghiệp hoặc bằng tiền hoặc bằng đất có mục đích sử dụng khác với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở.

Bồi thường bằng đất:

(1) Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất thì việc bồi thường về đất nông nghiệp được quy định như sau:

1. Diện tích đất nông nghiệp được bồi thường bao gồm diện tích trong hạn mức quy định và diện tích đất do được nhận thừa kế;
2. Đối với diện tích đất nông nghiệp do nhận chuyển quyền sử dụng đất vượt hạn mức trước ngày 01/7/2014 thì việc bồi thường, hỗ trợ được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

2. Đối với đất nông nghiệp đã sử dụng trước ngày 01/7/2004 mà người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì việc bồi thường được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Bồi thường bằng tiền: Công thức tính giá đền bù đất nông nghiệp khi thu hồi đất

Giá bồi thường = Diện tích đất bị thu hồi (m²) × Giá đền bù (đồng/m²).

Trong đó:

Giá đền bù = Giá đất quy định trong bảng giá đất × Hệ số tăng/giảm đất nông nghiệp theo từng năm × Hệ số điều chỉnh khác (nếu có).

Bảng giá đất là cơ sở chính để xác định mức bồi thường, được xây dựng dựa trên giá trị thị trường tại khu vực.

III. BỒI THƯỜNG ĐỐI VỚI TÀI SẢN, CHI PHÍ ĐẦU TƯ VÀO ĐẤT

Xem thêm tại đây: Bồi thường đối với tài sản, chi phí đầu tư vào đất và các khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất

Kết luận

Việc Nhà nước thu hồi đất đòi hỏi tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người sử dụng đất. Nắm rõ các quy định này sẽ giúp người sử dụng đất chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong quá trình giải phóng mặt bằng.

Trên đây là Các trường hợp nhà nước thu hồi đất và các bồi thường về đất. Nếu bạn còn thắc mắc liên quan đến vấn đề này, hãy liên hệ với Luật Kỳ Vọng Việt để được tư vấn, hỗ trợ một cách chính xác nhất.

Trân trọng cảm ơn!

Zalo: 0983.756.066

Trên đây là nội dung tổng hợp, phân tích quy định pháp luật trên cơ sở góc nhìn của Nhà tư vấn mang tính chất tham khảo, nội dung này không áp dụng cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào trên thực tế mà Luật Kỳ Vọng Việt không chịu trách nhiệm với việc áp dụng của người đọc trên cơ sở các nội dung trên mà không thông qua tham vấn chuyên môn từ Luật sư. Bạn đọc vui lòng liên hệ để được tư vấn chính xác cho trường hợp mình đang quan tâm. Trân trọng!